Yıllık oran, vade kazancı değildir
Bankanın ilan ettiği mevduat oranı çoğunlukla yıllık basit brüt orandır. 32 günlük bir hesapta bu oran doğrudan anaparaya uygulanmaz; gün sayısına bölünerek dönem kazancı hesaplanır. Temel yaklaşım anapara × yıllık oran × gün / 365 formülüdür. Bankanın ürün koşullarına göre gün tabanı ve hesaplama ayrıntıları değişebileceğinden dekont kontrol edilmelidir.
Örneğin 100.000 TL için yıllık brüt yüzde 45 oran, 32 günde yaklaşık 3.945 TL brüt faiz üretir. Bu tutar stopaj öncesidir ve oran vade boyunca değişmiyorsa geçerlidir.
Stopaj net sonucu değiştirir
Stopaj faiz kazancı üzerinden kesilir; anaparadan düşülmez. Brüt faiz 3.945 TL ve geçerli stopaj oranı yüzde 15 ise yaklaşık 592 TL kesinti, 3.353 TL net faiz oluşur. Oranlar mevzuat ve vadeye göre değişebildiğinden hesaplamaya güncel oran girilmelidir.
“Vergisiz kazanç” ile “stopajı banka tarafından kesilmiş net kazanç” aynı ifade değildir. Karşılaştırma yaparken tüm teklifleri aynı vergi varsayımıyla değerlendirin.
Bileşik yenileme etkisi
Vade sonunda faiz anaparaya eklenip hesap aynı koşullarla yenilenirse sonraki dönemde daha yüksek tutar faiz kazanır. Ancak her yenilemede piyasa oranı değişebilir. Bu nedenle bir yıllık tahmini getiri, tek bir 32 günlük oranın on bir veya on iki kez değişmeden tekrarlanacağı garantisi değildir.
Vade bozma hâlinde faiz kaybı, kısmi çekim imkânı ve hoş geldin faizinin hangi tarihte sona erdiği de net getirinin parçasıdır.
Teklifleri aynı zeminde karşılaştırın
Aynı anapara, aynı başlangıç tarihi, aynı vade ve aynı stopaj varsayımı kullanılmalıdır. Bir banka 32 gün, diğeri 45 gün teklif veriyorsa yalnızca vade sonu TL kazancını karşılaştırmak yanıltır; yıllıklaştırılmış oran ve paranın bağlı kaldığı süre birlikte ele alınmalıdır.
Mevduat sigortası kapsamı ve limitleri, hesap sahibinin toplam bakiyesi ve banka bazında değerlendirilir. Büyük tutarlar için güncel resmî açıklamalar ayrıca kontrol edilmelidir.
Enflasyonla karşılaştırma
Nominal net kazancın pozitif olması alım gücünün arttığını kanıtlamaz. Aynı dönemin enflasyonu net getiriden yüksekse reel sonuç negatiftir. Vade kazancını yıllık TÜFE ile doğrudan kıyaslamak yerine aynı tarih aralığını kullanmak gerekir.