Net gelirden başlayın
Bütçeye brüt maaş değil, vergi ve kesintilerden sonra kullanılabilen net gelir yazılır. Düzensiz gelirlerde son ayın yüksek tutarı yerine temkinli ortalama kullanılabilir. İade, borç alınan para ve kredi limiti gelir değildir.
Gelir kalemleri maaş, ek iş, kira geliri ve diğer düzenli kaynaklar şeklinde ayrılır. Tek seferlik gelirler ayrıca işaretlenir.
Sabit ve değişken giderleri ayırın
Kira, kredi taksidi, abonelik ve sigorta gibi önceden bilinen ödemeler sabit; market, ulaşım ve eğlence gibi dalgalananlar değişken giderdir. Yıllık ödemeler aylık paya bölünerek tabloya eklenirse sigorta veya vergi ayı sürpriz olmaz.
Kredi kartı ekstresini ayrı bir gider gibi eklemek çifte sayım yaratabilir. Kartla yapılan harcamalar kendi kategorisine yazılmalı, ekstre ödemesi yalnız nakit hareketi olarak izlenmelidir.
Tasarruf oranını doğru hesaplayın
Tasarruf, net gelir eksi tüm tüketim ve zorunlu ödemelerdir. Borç anapara ödemesi net serveti artırdığı için ayrı raporlanabilir; faiz kısmı ise maliyettir. Basit kişisel bütçede ikisini birlikte “borç ödemesi” olarak izlemek de mümkündür, yeter ki yöntem aylar arasında değişmesin.
Oran = aylık birikim / net gelir × 100 formülüyle bulunur.
Planlanan ve gerçekleşeni karşılaştırın
Ay başında hedef, ay sonunda gerçekleşen tutar yazılmalıdır. Yalnız gerçekleşeni kaydetmek muhasebe sağlar; karar desteği sağlamaz. Büyük farklarda “neden” notu eklemek bir sonraki ayın tahminini iyileştirir.
Her küçük harcamayı kusursuz sınıflandırmak yerine karar verecek kadar doğru bir sistem kurmak daha sürdürülebilirdir.
Aylık kapanış soruları
Hangi kategori hedefi aştı? Bu sapma tek seferlik mi? Önümüzdeki 60 günde hangi yıllık ödeme var? Borç ve acil durum fonu hedefi ilerledi mi? Bu dört soru bütçeyi statik tablodan öğrenen bir sisteme dönüştürür.